Tryb ciemny
  • środa, 29 Maj 2024
Corteva
Ochrona ziemniaka przed wirusami

Ochrona ziemniaka przed wirusami

dr inż. Jerzy Osowski, IHAR - PIB, Zakład Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka w Boninie

Choroby wirusowe są jedną z głównych przyczyn złej jakości sadzeniaków oraz mają negatywny wpływ na jakość bulw użytkowanych przy innych kierunkach uprawy. W Polsce powierzchnia upraw nasiennych od kilku lat utrzymuje się na poziomie około 7 tysięcy hektarów. Duże nakłady ponoszone na uprawę ziemniaków oraz ryzyko wynikające ze zmieniających się warunków pogodowych w pewnym stopniu ograniczają wymianę materiału sadzeniakowego na plantacjach ziemniaka. Częstotliwość wymiany sadzeniaków waha się od 2 lat (uprawy na frytki, chipsy) do 8 a nawet 10 lat w gospodarstwach małych (1-2 ha). Do częstszej wymiany sadzeniaków oprócz wymagań rynku przyczynia się także fakt, że duża liczba odmian znajdujących się w Krajowym Rejestrze Odmian o CCA to odmiany o dużej wrażliwości na wirusa PVY, który szybko doprowadza do degeneracji odmian oraz obniża plonowanie.

 

Ograniczanie szkodliwości chorób wirusowych polega na wykorzystaniu wszystkich metod zalecanych w integrowanej uprawie, a w szczególności:
  • wybór stanowiska pod uprawę. Musi ono być wolne od organizmów kwarantannowych (rak ziemniaka, mątwik, bakterioza pierścieniowa, śluzak, niszczyk ziemniaczak). Przerwa w uprawie na tym samym polu powinna wynosić co najmniej 4 lata, a także na tym polu nie mogą poprzedzać uprawę ziemniaka tytoń i pomidory. Niewskazana jest uprawa na glebach lekkich i piaszczystych, gdzie przy deficycie wody występują korzystne warunki do rozwoju parcha zwykłego, alternariozy ziemniaka oraz wirusa PVY,
  • uprawę ziemniaków na sadzeniaki najkorzystniej jest zlokalizować w strefach sprzyjających uprawie,
  • nawożenie dostosować do potrzeb odmiany i kierunku jej uprawy. W przypadku upraw nasiennych niewskazane jest stosowanie zbyt wysokich dawek nawożenia azotowego. Zbyt wysokie dawki azotu zwiększają ryzyko porażania się wirusami,
  • stosować zdrowy, kwalifikowany materiał sadzeniakowy. Wybór odmiany dostosować do lokalnych warunków glebowo-klimatycznych oraz w przypadku upraw nasiennych do stref degeneracji wirusami,
  • prowadzenie selekcji negatywnych. Ich zadaniem jest usunięcie z plantacji roślin z objawami wirusów, czarnej nóżki, rizoktoniozy, czy roślin zamieszanych. Aby uzyskać wysoką skuteczność selekcji negatywnej zalecane jest kilkukrotne jej wykonanie: I zabieg, gdy rośliny osiągną wysokość 15 do 20 cm, II zabieg – 2 tygodnie później, III zabieg – podczas pełni kwitnienia, IV zabieg – 2-3 tygodnie później, gdy zachodzi taka konieczność,
  • chemiczne zwalczanie mszyc jako wektorów wirusów. Do wykonania tego zabiegu możemy stosować jeden z zarejestrowanych aficydów. Zabieg taki jest konieczny na plantacjach nasiennych i skutecznie ogranicza porażanie się roślin wirusem PLRV. W przypadku ochrony plantacji przed wirusem Y większą efektywność ochrony uzyskamy stosując oleje mineralne (np. Olemix 84 EC, Ikar 95 EC, Sunspray 850 EC) w mieszaninie z jednym z aficydów o długotrwałym działaniu. Zabiegi, szczególnie odmian podatnych rozpoczynamy, kiedy na plantacji znajduje się 50% wschodów.

Zwalczanie chorób wirusowych po objawach jakie powodują jest trudne. Charakterystyczne objawy infekcji wirusowych na roślinach to: zwijanie, marszczenie się lub zniekształcanie liści, opadanie liści, karłowatość roślin, mozaiki i chlorozy liści. Objawy chorób wirusowych możemy także obserwować na bulwach i są to tzw. wzory nekrotyczne. Nasilenie objawów jest uzależnione od rodzaju infekcji (pierwotna, wtórna), czy porażenie obejmuje jednego czy więcej wirusów, podatności odmian.

 

Odporność odmian na wirusy PVY, PLRV i PVM (wg IHAR-PIB Oddz. Jadwisin)

Odmiana

Typ kulinarny

Odporność na wirusy

Odmiana

Typ kulinarny

Odporność na wirusy

Y (PVY)

L (PLRV)

M (PVM)

Y (PVY)

L (PLRV)

M (PVM)

Odmiany bardzo wczesne

Odmiany średnio wczesne

Berber

B*

7

7

5

Astana

B-BC

8

 

 

Denar

AB

3-4

5-6

 

Asterix

B

5

3-4

2-3

Fresco

B

7NTN**

7

4-5

Bojar

B-BC

9

 

 

Impala

AB

5

5

4

Cekin

BC/C

5NTN

5-6

3

Impresja

A-AB

4

6

2

Dali

AB-B

5-6

5-6

 

Irys

B

3-4

5-6

 

Ditta

B

5-6NTN

7

4

Justa

B/BC

5-6

4

3-4

Finezja

BC

9

7

8Rm***

Lord

AB

5-6

5-6

 

Folva

B

4-5

5-6

3

Miłek

BC

7NTN

7

4

Gardena

 

7

 

 

Pierwiosnek

 

7

5-6

 

Honorata

BC

5-6

5-6

 

Riviera

A-AB

8

 

 

Ibis

 

7

5

3-4

Ruta

 

8

 

 

Irga

B

7

8

5

Surmmia

AB-B

6

5

5

Irmina

 

8

 

 

Tacja

B

3-4

 

 

Jurata

B-BC

8

5-6

 

Tonacja

AB

9

 

 

Jurek

B-BC

9

5-6

 

Werbena

B

9

 

 

Kolia

 

6

7

2

Viviana

AB

8

 

 

Laskara

B-BC

5-6

5-6

 

Odmiany wczesne

Lech

B-BC

9

 

 

Altesse

AB

3-4NTN

3-4

 

Malaga

B-BC

9

7

 

Amora

BC/B

4NTN

6-7

3

Manitou

AB-B

3-4

 

 

Augusta

B

5NTN

8

3

Mazur

BC

7

7

 

Bellarosa

B

5-6

8

 

Mila

BC

5-6

7

5

Bila

B

7

6

4

Oberon

AB

9

5-6

 

Bohun

B

3-4

5-6

 

Orchestra

AB

8

3-4

 

Carrera

B

3-4

3-4

 

Otolia

AB

7

7

 

Gwiazda

B

7NTN

7

 

Sagitta

B

9

3-4

 

Hetman

AB

8

 

 

Sante

B

9

6

3

Ignacy

B

7

7

 

Satina

B

5NTN

7

4

Innowator

B/BC

4

5-6

3

Tajfun

BC/B

7

7

2-3

Ismena

 

8

 

 

VR-808

BC

3-4

3-4

 

Lady Claire

BC

4

4

2

Zebra

 

4NTN

5

4

Lady Rosetta

BC-C

3-4

 

 

Żagiel

 

6-7NTN

 

 

Latona

B

5

6

4

Odmiany średnio późne

Lawenda

B

9

 

 

Bryza

BC

5NTN

7

5

Longina

B-BC

7

 

 

Eurostar

B-BC

3-4

5-6

 

Madeleine

B

8

 

 

Fianna

BC

5NTN

7

5

Magnolia

B-BC

9

 

 

Jelly

B

5

5

 

Michalina

B

7

3-4

 

Odmiany późne

Owacja

B/BC

9

7

 

Salto

 

5NTN

7

3

Stokrotka

B-BC

7

 

 

 

 

 

 

 

Vineta

A/AB

7NTN

8

4

 

 

 

 

 

Odmiany skrobiowe

Odmiany wczesne

Widawa

 

9

 

 

Cedron

 

6-7

6-7

3

Zuzanna

 

9

5-6

 

Partner

 

8

 

 

Odmiany średnio późne

Odmiany średnio wczesne

Amarant

 

9

 

 

Boryna

 

7

7

 

Ikar

 

7

5-6

3-4

Glada

 

7

5-6

3

Pasja Pomorska

 

8

7

2

Harpun

 

7

7

5

Odmiany późne

Jubilat

 

7

5-6

 

Bzura

 

9

5

3-4

Kaszub

 

7

7

 

Hinga

 

9

5-6

2

Kotwica

 

8

 

 

Inwestor

 

7

5-6

 

Kuba

 

9

6-7

5

Jasia

 

9

7

4

Mieszko

 

8

 

 

Kuras

 

9

3-4

 

Pasat

 

9

5

4

Lawina

 

6

7

3-4

Rumpel

 

9

6-7

3-4

Pokusa

 

7

5-6

 

Szyper

 

9

5-6

 

Rudawa

 

9

6-7

3-4

Torpeda

 

8

 

 

Skawa

 

9

7

3

*typ kulinarny: A – sałatkowy, B – wszechstronnie użytkowy, AB – sałatkowy do wszechstronnie użytkowego, BC – wszechstronnie  użytkowy do mączystego, C – mączysty, D – bardzo mączysty **odmiany reagujące na szczepy PVYNTN nekrozami na bulwach; ***gen warunkujący odporność na wirus M ziemniaka

Corteva